SESSİZ VE DERİN
Bazen zamanın kendisi gürültü yapar. Her şey konuşur; tabelalar, ekranlar, kalabalıklar, cümleler, suskunluklar… Ama en çok da söylenmeyenler konuşur. İnsan, içinde yaşadığı çağın neye benzediğini çoğu zaman aynaya bakınca değil, çevresindeki yüzlerdeki yorgunluğa bakınca anlar. Bugün de öyle bir zamandayız. Herkesin çok şey söylediği, ama çok az şeyin gerçekten yer ettiği bir zaman.
Artık kelimeler eskisi kadar ağır değil. Bir zamanlar sözün bir bedeli, vaadin bir yankısı, kararın bir sonucu olurdu. Şimdi ise cümleler, havada kolayca dağılan ince bir sis gibi. Bir gün doğruluk diye sunulan şey, ertesi gün unutuluyor. Bir gün umut diye kurulan cümle, ertesi gün yalnızca bir ses kalabalığına dönüşüyor. İnsanlar buna alışmış gibi görünüyor, ama aslında alışmıyorlar; sadece yoruluyorlar.
En büyük değişim belki de burada: Kırılma artık büyük olaylarla değil, küçük güven kayıplarıyla başlıyor. Bir bakışın samimiyetsizliği, bir cümlenin fazla cilalı oluşu, bir yüz ifadesinin gerçeği taşımaması… İnsan bunları biriktiriyor. Biriktirdikçe uzaklaşıyor. Uzaklaştıkça daha az inanıyor. Daha az inandıkça daha sert konuşuyor. Böylece çağ, kendi sesini büyütürken içindeki anlamı küçültüyor.
Bugünün en zor meselesi belki de güç değil; güven. Çünkü güç her zaman bir yol bulur, ama güven yıkıldığında geriye düzgün görünen bir enkaz kalır. Dışarıdan bakınca düzen var sanılır. Oysa bazı düzenler, yalnızca çatışmayı saklama biçimidir. Sessizlik bazen huzur değildir; bazen sadece bekleyiştir. Ve bekleyiş uzun sürerse, insanlar umut etmeyi değil, tahmin etmeyi öğrenir.
İnsanlar artık hakikati aramaktan çok, kendilerine en az acı vereni seçiyor. Bu yüzden parlayan cümleler, sade gerçeklerden daha çok ilgi görüyor. Oysa parıltı, çoğu zaman derinliğin değil, yüzeyin işaretidir. Bir toplumun en büyük sınavı da burada başlar: Görünenle yetinmek mi, yoksa görünmeyenin ağırlığını da taşımak mı?
Belki de bu çağın asıl meselesi, insanların birbirini dinlemesi değil; birbirini anlamayı yeniden öğrenmesi. Çünkü duyulan her şey anlaşılmış olmuyor. Ve her anlaşılmama hali, küçük bir kopuştur. Bu kopuşlar büyüdüğünde, aynı şehirde yaşayan insanlar bile aynı dili konuşuyor gibi görünse de birbirinden bütünüyle uzaklaşabiliyor.
Yine de karanlık kadar kalıcı olmayan bir şey varsa, o da insanın içindeki toparlanma isteğidir. En ağır dönemlerde bile bir yerlerde sessizce duran bir vicdan, fazla gösteriş yapmadan çalışan bir akıl, abartmadan iyilik yapan bir el vardır. Belki de umudu ayakta tutan şey büyük sözler değil; küçük ama dürüst davranışlardır.
Bugün çağın dili sert, sesi yüksek, ritmi yorucu. Fakat bütün bu gürültünün içinde hâlâ en değerli şey aynı: Sözün ağırlığı, yüzün samimiyeti, niyetin temizliği. Bunlar kaybolursa geriye yalnızca yönetilen kalabalıklar değil, yorgun insanlar kalır. Ve yorgun insanlar, en çok da kendilerine yabancılaşırlar.
Bu yüzden asıl mücadele, taraf seçmekten önce karakter seçmektir. Çünkü her dönem geçer, her gürültü diner, her kalabalık dağılır. Geriye yalnızca nasıl konuştuğumuz, nasıl sustuğumuz ve birbirimize nasıl davrandığımız kalır. Çağın hafızasında kalan da tam olarak budur.
